[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 5، شماره 2 - ( 9-1395 ) ::
جلد 5 شماره 2 صفحات 53-65 برگشت به فهرست نسخه ها
مقایسه الگوی تغییرات زمانی مقادیر دبی و رسوب ماهانه در تعدادی از رودخانه‎های استان آذربایجان غربی
فریبا اسفندیاری‌درآباد، رئوف مصطفی‌زاده ، پیروزه فقه‌زاده
استادیار دانشگاه محقق اردبیلی
چکیده:   (2686 مشاهده)

برآورد صحیح میزان رسوبات حمل شده توسط جریان رودخانه در مدیریت رودخانه‌ها و طراحی پروژه‌های حفاظت آب‌وخاک ضروری می‌باشد. با توجه به تغییرات مقدار رسوب متناسب با دبی رودخانه، ارزیابی تغییرات زمانی و مکانی تغییرات رواناب و رسوب می‌تواند در تعیین و کنترل منشأ تولید رسوب مؤثر باشد. در پژوهش حاضر تغییرات ماهانه دبی و رسوب در 15 ایستگاه هیدرومتری، استان آذربایجان غربی در یک دوره آماری 20 ساله مورد تحلیل قرارگرفته است. بر اساس ارتباط تغییرات بار رسوبی و دبی، از معادله خطی شده سنجه‌رسوب با تبدیل لگاریتمی داده‌های دبی جریان و رسوب استفاده گردید. سپس دوره‌های کم‌آبی و پرآبی با استفاده از تئوری Run تعیین گردید، و به‌منظور تعیین الگوی وقوع دوره‌های کم‌آبی و پرآبی از روش Power Laws Analysis استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که حداکثر مقادیر دبی و رسوب ایستگاه‌ها به‌صورت هم‌زمان و در فصل بهار (خصوصاً در ماه اردیبهشت) اتفاق افتاده است که با مقادیر بالای بارندگی، ذوب برف بهاره و موجودیت رسوب در این فصل در ارتباط بوده است. علیرغم اینکه بیش‌ترین مقدار دبی در ایستگاه ساری‌قمیش 1/434 مترمکعب بر ثانیه بوده، اما برخلاف انتظار، بیش‌ترین مقدار رسوب در ایستگاه قاسملو 9/5174 تن در روز در طول دوره آماری مشاهده شد که این مورد بر عدم تبعیت حمل رسوب از مقدار بالای دبی اشاره دارد. هم‌چنین بیش‌ترین دامنه تغییرات لگاریتم دبی و رسوب مربوط به ایستگاه پل‌بهراملو با مقادیر 2/1 مترمکعب بر ثانیه و 3/2 تن در روز می‌باشد. در ادامه مقادیر وقوع تعداد و تکرار دوره‌های کم‌آبی و پرآبی در ایستگاه‌های مختلف با استفاده از پلات لگاریتمی دوگانه رسم شد، و مشخص شد که در ایستگاه‌های موردمطالعه، تکرار دوره‌های کم‌آبی با رسوب پایین، بیش‌تر از تکرار دوره‌های پرآبی و مقادیر رسوب بالا بوده است. بر این اساس، دوره‌های کم‌آب با فراوانی بیش‌تری اتفاق افتاده است که نشان‌دهنده تمایل رفتار رودخانه‌ها به وضعیت فصلی بودن است و نیز تکرار بالای دوره‌های کم‌رسوب نشان‌دهنده این است که در اکثر ماه‌های سال، میزان رسوب جریان قابل‌توجه نیست. هم‌چنین تداوم دوره‌های پرآب و نیز دوره‌های کم‌رسوب بسیار بیش‌تر بوده است. بر اساس نتایج می‌توان گفت که در منطقه موردمطالعه، حمل مقادیر بالای رسوب مربوط به ماه‌های فروردین، اردیبهشت و خرداد محدودشده است. مقایسه پلات‌های لگاریتمی دوگانه نشان داد که در ایستگاه‌های چپرآباد، دورود، نقده، اشنویه و پی‌قلعه تغییرات مقادیر رواناب و رسوب در دوره‌های مختلف در یک راستا بوده ولی در سایر ایستگاه‌ها وقوع مقادیر رواناب و رسوب هم‌زمان نبوده و از الگوهای متفاوتی پیروی می‌کنند.

واژه‌های کلیدی: تغییرات دبی و رسوب، تئوری Run، دوره‌های کم‌آبی و پرآبی، Power Laws Analysis، استان آذربایجان غربی
متن کامل [PDF 1414 kb]   (529 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۵/۱۰/۲۸ | پذیرش: ۱۳۹۵/۱۰/۲۸ | انتشار: ۱۳۹۵/۱۰/۲۸
فهرست منابع
1. اسفندیاری‌درآباد، فریبا و مرتضی قراچورلو، 1394، بررسی روابط مکانی– زمانی بار رسوب معلق با بارش در حوضه آبریز قره‌سو، هیدروژئوموفولوژی، شماره 4، صص 142- 125.
2. پيري، عبدالاسلام، احمدي، ميرخالق ضياءتبار، حبيب نژادروشن، محمود، مساعدي، ابوالفضل و كريم سليماني، 1383، بهینه‌سازي رابطه دبی آب و رسوب در حوضه معرف امامه، جنگل و مرتع، شماره 65، صص 40-30.
3. رضایی‌بنفشه، مجید و رضا عابدی، 1394، تحليل روابط حاکم بر بارش، دبي جريان و دبي رسوب حوضه‌ آبريز ليقوان‌چاي (با استفاده از برنامه‌ريزي ژنتيک در بازه‌ي زماني فصلي)، هیدروژئومورفولوژی، شماره 4، صص 77-57.
4. رفاهی، حسینقلی، 1375، فرسایش آبی و کنترل آن، انتشارات دانشگاه تهران، صص 551.
5. فیض‌نیا، سادات، مجدآبادي فراهانی، فرهاد، محسنی‌ساروي، محسن و محمود عرب‌خدري، 1381، طول دوره آماري مناسب براي برآورد میانگین رسوب سالانه و روابط آن با مساحت، تغییرات رسوبدهی سالانه، خصوصیات اقلیمی، زمین‌شناسی و پوشش گیاهی حوضه آبخیز، علوم کشاورزي و منابع طبیعی، شماره 3، صص 16-3.
6. محمدي‌، امین، مساعدي، ابوالفضل و علی حشمت‌پور، 1386، تعیین مناسب‌ترین روش برآورد رسوب معلق در ایستگاه هیدرومتري قزاقلی رودخانه گرگانرود، علوم کشاورزي و منابع طبیعی گرگان، جلد 14، شماره 4، صص 240-232.
7. مساعدي، ابوالفضل، محمدي، امین، نجفی‌نژاد، علی و فرهاد یغمایی، 1385، بهینه‌سازي روابط دبی جریان و دبی رسوب معلق در ایستگاه‌هاي منتخب رودخانه گرگانرود، منابع طبیعی ایران، جلد 59، شماره 2، صص 342-331.
8. مصطفی‌زاده، رئوف، وفاخواه، مهدی و محسن ذبیحی، 1394، تحلیل الگوی وقوع ماه‌های پرباران و کم‌باران در استان گلستان با استفاده از روش آنالیز تواني، اکوهیدرولوژی، دوره 2، شماره 4، صص 443-429.
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA code


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Comparison of Temporal Changes in Monthly Discharge and Sediment Load in Some Rivers of West Azerbaijan Province. ژئو کمی. 2016; 5 (2) :53-65
URL: http://geomorphologyjournal.ir/article-1-693-fa.html

اسفندیاری‌درآباد فریبا، مصطفی‌زاده رئوف، فقه‌زاده پیروزه. مقایسه الگوی تغییرات زمانی مقادیر دبی و رسوب ماهانه در تعدادی از رودخانه‎های استان آذربایجان غربی. پژوهشهای ژئومورفولوژی کمی. 1395; 5 (2) :53-65

URL: http://geomorphologyjournal.ir/article-1-693-fa.html



دوره 5، شماره 2 - ( 9-1395 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی Quantitative Geomorphological Researches
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3742