[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 5، شماره 2 - ( 9-1395 ) ::
جلد 5 شماره 2 صفحات 20-35 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی پتانسیل فرسایش‌پذیری بادی خاک در مناطق خشک و فراخشک مرکزی ایران (مطالعه موردی: دشت یزد-اردکان)
پیمان امین ، روح‌الله تقی زاده مهرجردی
کارشناس ارشد دانشگاه یزد
چکیده:   (2383 مشاهده)

فرسایش بادی وسعتی بالغ‌بر 20 میلیون هکتار از کشور پهناور ایران را در متأثر ساخته است. هفت میلیون هکتار از مناطق تحت تأثیر فرسایش بادی کانون‌های بحرانی نامیده می­شود که کانون‌های جمعیتی، اراضی کشاورزی و مناطق صنعتی را در برمی‌گیرد. فرسایش­پذیری خاک از مهم‌ترین شاخص­های نشان‌دهنده پتانسیل فرسایش­ بادی در یک منطقه است. این شاخص بستگی به ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی ذاتی خاک دارد. منطقه موردمطالعه حوضه دشت یزد – اردکان که در بخش شمالی استان یزد قرار دارد و در فلات مرکزی ایران گسترده شده است. به منظور بررسی پتانسیل فرسایش­پذیری بادی خشکه­رودها و مجاور آن­ها 83 نمونه خاک در کف و بستر خشکه رودها و مجاور آن­ها در سه نوع دشت­سر لخت، اپانداژ و پوشیده برداشته شد و برروی نمونه­ها به منظور محاسبه مقدار فرسایش­پذیری آزمایشات فیزیکی و شیمیایی خاک صورت گرفت. مقدار فرسایش­پذیری به دو روش دلگیلویچ و همکاران (1973)، مدل (1) و عظیم­زاده و همکاران (1380)، مدل (2) بر حسب ton/ha-hr محاسبه شد. نتایج نشان داد که هر دو مدل در اراضی دشت­سر پوشیده با بافت ریزدانه خاک از نوع Loam و Clay Loam مقدار فرسایش­پذیری را متوسط تا زیاد پیش­بینی کرد و در اراضی دشت­سرهای لخت و اپانداژ که درصد پوشش سنگفرش متوسط تا زیاد می­باشد، در مدل (1) مقدار فرسایش­پذیری را در بعضی نقاط کم و در بعضی نقاط دیگر متوسط تا زیاد به دست آمد ولی در مدل (2) با در نظر گرفتن پوشش سنگفرش در تمامی نقاط دشت­سرهای لخت و اپانداژ کم بدست آمد. مدل (1) بدون در نظر گرفتن رخساره­های مختلف ژئومورفولوژی، بیشتر در مورد بررسی میزان فرسایش­پذیری بادی خاک در اراضی کشاورزی و دشت رسی با بافت ریزدانه خاک مناسب است و برآورد مقدار فرسایش­پذیری را در قسمت میانی منطقه در مقایسه با مدل (2) به‌درستی پیش­بینی کرد. به‌منظور سهولت و کاهش دادن زمان و هزینه به‌منظور محاسبه    فرسایش­پذیری، مدل (1) در اراضی بافت ریزدانه و کشاورزی و بدون سنگفرش شامل دشت­سر پوشیده توصیه می­شود. مدل (2) در دشت­سرهای لخت و اپانداژ که دارای پوشش سنگفرش متوسط تا زیادی هستند، مدل مناسبی است و به‌منظور دقیق­تر محاسبه فرسایش­پذیری در دشت­سر پوشیده علاوه بر پارامتر فیزیکی خاک، پارامترهای شیمیایی خاک هم که در عامل       فرسایش­پذیری دخالت دارند، مدل (2) مناسب می­باشد. به‌منظور کاهش فرسایش­پذیری در دشت­سرهای لخت و اپانداژ باوجود درصد سنگفرش متوسط تا زیاد توصیه می­شود هیچ‌گونه دستکاری بر روی پوشش سنگفرش انجام نشود و در دشت­سر پوشیده اقداماتی نظیر احداث بادشکن در اراضی کشاورزی و مالچ پاشی بر روی تپه­های ماسه­ای انجام شود. 

واژه‌های کلیدی: فرسایش پذیری، فرسایش بادی، دشت‌سر لخت، دشت‌سر اپانداژ، دشت‌سر پوشیده
متن کامل [PDF 2686 kb]   (658 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۵/۱۰/۲۸ | پذیرش: ۱۳۹۵/۱۰/۲۸ | انتشار: ۱۳۹۵/۱۰/۲۸
فهرست منابع
1. اختصاصی، محمد رضا و همکاران، 1375، منشا یابی تپه¬های ماسه¬ای حوضه دشت یزد-اردکان، موسسه تحقیقات جنگل¬ها و مراتع کشور.
2. اختصاصی، محمدرضا و همکاران، 1388، مکان¬یابی شبکه ایستگاههای سنجش و پایش فرسایش بادی کشور، سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور، 396 ص.
3. عظیم زاده، حمید رضا و همکاران، 1380، مطالعه تاثیر خصوصیات فیزیکی- شیمیایی خاک در شاخص فرسایش پذیری بادی خاک و ارائه مدل جهت پیشگویی آن در دشت یزد-اردکان، مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، سال نهم، شماره اول.
4. عظیم زاده، حمیدرضا و محمد رضا اختصاصی، 1383، فرسایش بادی: بررسی تاثیر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در سرعت آستانه فرسایش بادی (مطالعه موردی دشت یزد-اردکان)، مجله منابع طبیعی ایران.
5. عظیم زاده، حمیدرضا و فرزانه فتوحی، 1391، بررسی کمی اثرات سنگفرش بیابان در فرسایش پذیری بادی خاک (مطالعه موردی: بخشی از دشت یزد-اردکان)، فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران، جلد 20، شماره 4، 705-695ص.
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA code


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Investigating the potential of soil wind erodibility in arid and hyper arid lands in central Iran (Case Study: Yazd-Ardakan plain). ژئو کمی. 2016; 5 (2) :20-35
URL: http://geomorphologyjournal.ir/article-1-691-fa.html

امین پیمان، تقی زاده مهرجردی روح‌الله. بررسی پتانسیل فرسایش‌پذیری بادی خاک در مناطق خشک و فراخشک مرکزی ایران (مطالعه موردی: دشت یزد-اردکان). پژوهشهای ژئومورفولوژی کمی. 1395; 5 (2) :20-35

URL: http://geomorphologyjournal.ir/article-1-691-fa.html



دوره 5، شماره 2 - ( 9-1395 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی Quantitative Geomorphological Researches
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3742