:: دوره 3، شماره 2 - ( 11-1393 ) ::
جلد 3 شماره 2 صفحات 130-141 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی نظریه‌ی فرکتال در ژئومورفولوژی رودخانه‌ای: مطالعه‌ی موردی زرینه‌رود
هیوا علمی زاده ، امید ماه پیکر، مریم سعادتمند
دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر
چکیده:   (9530 مشاهده)
هندسه فرکتال، که عنوان زبان ریاضی طبیعت بر آن نهاده شده است، می‌تواند به عنوان ابزار کمی مناسب جهت بررسی ژئومورفولوژی رودخانه‌ها و مدل‌سازی بسیاری از پدیده‌های پیچیده طبیعی به کار گرفته شود. مهم‌ترین ویژگی فرکتالی که در مورد این پدیده‌ها تحلیل می‌شود، بعد فرکتال است که اهمیت زیادی در شناخت رفتار و پیش‌بینی تغییرات مسیر رودخانه دارد. این مقاله باهدف تعیین بعد فرکتال و تحلیل آن با استفاده از تئوری هندسه فرکتال و روش شاخه-بندی هورتون- استرالر و توکوناگا، به مطالعه ویژگی‌های رودخانه زرینه‌رود می‌پردازد. بر این اساس، رودخانه زرینه‌رود و تمامی شاخه‌های فرعی آن مرتبه بندی شده و به کمک طول شاخه-ها، بعد فرکتالی محاسبه شد. نتایج نشان داد که شاخه اصلی این رودخانه دارای مرتبه چهارم بوده و همچنین بعد فرکتالی آن مقداری برابر با 98/1 دارد. بعد فرکتالی بالای رودخانه معرف تراکم زهکشی بیشتر و زمان کمتر برای رسیدن به جریان دائمی است. به این ترتیب تعداد انشعابات رودخانه از مرتبه‌های گوناگون، همچنین سطح و طول این انشعابات از رابطه فرکتالی پیروی می‌کنند. بعد فرکتالی می‌تواند شاخص مناسبی برای بیان تغییرات رودخانه باشد و به عنوان پارامتر هندسی جدید وارد مدل‌های ریخت‌شناسی رودخانه‌ها گردد. از این روابط می‌توان جهت بررسی تغییرات انشعابات رودخانه‌ها و نیز حوضه‌ی آن‌ها در گذر زمان بهره جست. بنابراین با کمک بعد فرکتال می‌توان به پیش‌بینی مسائل مربوط هندسه رودخانه و همچنین فرآیندهای فیزیکی درون رودخانه پرداخت.
واژه‌های کلیدی: ژئومورفولوژی رودخانه، فرکتال، بعد فرکتال، آشوب، زرینه‌رود
متن کامل [PDF 935 kb]   (2625 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۳/۱۱/۲۹ | پذیرش: ۱۳۹۳/۱۱/۲۹ | انتشار: ۱۳۹۳/۱۱/۲۹


XML     Print



دوره 3، شماره 2 - ( 11-1393 ) برگشت به فهرست نسخه ها