[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 3، شماره 2 - ( 11-1393 ) ::
جلد 3 شماره 2 صفحات 16-30 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی آثار یخچالی کواترنری زنجان رود
غلام حسن جعفری ، صیاد اصغری سراسکانرود
استاديار دانشگاه زنجان
چکیده:   (7493 مشاهده)
نواحی کوهستانی شمال‌غرب ایران که ارتفاع بیش از 2500 و عرض جغرافیایی بالاتر از 36 درجه شمالی دارند، شرایط مساعدی برای گسترش یخچال‌های کواترنری داشته‏اند؛ بخصوص اینکه در شرایط کنونی هم در اغلب موارد جزء سردترین مناطق کشور شناخته می‌شوند. در ارتباط با یخچال‌ کوهستان‏های با بیش از 3000 متر ارتفاع این منطقه، مثل؛ سبلان و سهند، مطالب زیادی نگاشته شده، ولی در مورد یخچال‌هایی مثل؛ ارتفاعات زنجان، که بلندترین قله-هایش کمتر از 3000 متر ارتفاع دارد، سخن کمتری به میان آمده است. غلبه دشت‌های نسبتاً هموار و وسعت کم مناطق مرتفع بالاتر از ارتفاع برف مرز دائمی کواترنری این‌گونه مناطق، به فرایند یخچالی، شرایط فرم سازی کمتری داده است. با این وجود، پراکندگی مورن‏های سرگردان و دره‏های U شکل در شمال و جنوب زنجان رود، همراه با پایین بودن متوسط دمای سالانه کنونی این مناطق (ایستگاه زنجان 4/11 درجه سانتی گراد) حاکی از تسلط فرایند یخچالی کواترنری است. به همین منظور ابتدا با شناسایی آثار سیرکی منعکس‌شده در نقشه-های توپوگرافی 50000/1 منطقه، مبادرت به برآورد ارتفاع برف مرز دائمی کواترنری به روش رایت گردید. سپس با جمع‌آوری و اصلاح داده‌های آماری ایستگاه‌های اقلیمی منطقه، خطوط همدمای کنونی و گذشته ترسیم گردید. بر اساس خط همدمای پنج درجه سانتی‌گراد گذشته، ارتفاع خط تعادل آب و یخ گذشته برآورد گردید(603 متر). کمترین ارتفاع حوضه در نقطه خروجی در حدود 1103 متر است، که بیان‌کننده خارج شدن یخچال‌های کواترنری از حوضه زنجان رود و وارد شدن به قزل‌اوزن است، در صورتی که شواهد ژئومورفولوژیکی منعکس کننده چنین وضعیتی نیست. به همین منظور در یک مطالعه قدم به قدم میدانی به بررسی شواهد ژئومورفیک ناشی از یخچال‌های کواترنری منطقه مبادرت گردید. نتایج حاکی از آن است که خط تعادل آب و یخ در ارتفاعی بالاتر از ارتفاع خط همدمای پنج درجه و منطبق با خط همدمای 16/2 درجه سانتی‌گرادی گذشته در ارتفاع 1550 متری بوده است.
واژه‌های کلیدی: برف مرز، ژئوفورمیک، سیرک، یخچال، مورن سرگردان، زنجان
متن کامل [PDF 1082 kb]   (1406 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۳/۱۱/۲۹ | پذیرش: ۱۳۹۳/۱۱/۲۹ | انتشار: ۱۳۹۳/۱۱/۲۹
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA code


XML     Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:


جعفری غلام حسن، اصغری سراسکانرود صیاد. بررسی آثار یخچالی کواترنری زنجان رود. پژوهشهای ژئومورفولوژی کمی. 1393; 3 (2) :16-30

URL: http://geomorphologyjournal.ir/article-1-354-fa.html



دوره 3، شماره 2 - ( 11-1393 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی Quantitative Geomorphological Researches
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3742