[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 1، شماره 4 - ( 3-1392 ) ::
جلد 1 شماره 4 صفحات 149-160 برگشت به فهرست نسخه ها
آشکارسازی تغییرات الگوی مکانی رودخانۀ هیرمند و تحلیل مورفولوژیکی آن
دکتر محمد شریفی کیا ، نعمت مال امیری
استادیار دانشگاه تربیت مدرس
چکیده:   (12110 مشاهده)
هیرمند نام رودخانه‌ای حیات‎آفرین برای یکی از کانون‌های جمعیتی در گوشۀ شرقی کشور است که در منتهی‌الیه خود بخشی از مرز مشترک ایران و افغانستان را به طول 30 کیلومتر تشکیل می‌دهد. خشکسالی‌های پیاپی و زیرساخت‌های خاص مورفولوژیکی، بستر مناسبی برای تغییرپذیری در الگوی هندسی و استقرار فضایی مجرا و مسیر اصلی این رودخانه فراهم کرده است. درک و استخراج این تغییرات و معرفی ویژگی‌های مورفولوژیک آن، به‎سبب فراهم‎آوری تغییر در حدود مرزی و چالش در الگوی بهره‎برداری مشترک از آب آن، موضوع مهم و مورد توجه پژوهش حاضر است. برای این امر، الگوی تغییرات مکانی رودخانه در نیم قرن گذشته (1344-1390)، از طریق تحلیل تصاویر سنجش از دوری دو زمانه مورد بررسی قرار گرفت. در این راستا، طول رودخانه با توجه به الگوی امروزی آن به 13 مقطع فضایی تقسیم و تغییرات هندسی رودخانه برپایۀ نقشه‎های بُرداری مستخرج از تصاویر مقدم و مؤخر در هر یک از این مقاطع، به‎طور جداگانه مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها بیانگر رخداد تغییر در الگوی هندسی اغلب بخش‌های رودخانه است؛ به‎طوری که در تمامی مقاطع مورد بررسی، محور رودخانه تغییرپذیری بین حداقل 5 تا حداکثر 31 درجه را تحمل کرده است. تغییر در الگوی فضایی رودخانه نیز به‎دنبال تغییر در الگوی هندسی آن شکل گرفته، به‎طوری که سطح اشغال آن 5/31 درصد افزایش یافته و از رقم 9/1میلیون مترمربع در سال 1344، به بیش از 5/2 میلیون مترمربع در سال 1390 رسیده است . همچنین یافته‌های پژوهش نشان داد، به‎سبب تغییر در الگوی فضایی رودخانه، مقادیر مشخصی از اراضی کشور در نوار مرزی واگذار و به‎طور متقابل، از اراضی همسایه به خاک کشور الحاق شده است. یافته‌های پژوهش درخصوص عوامل ایجابی تغییر در الگوی فضایی و هندسی رودخانه، علاوه‎بر تأیید و تأکید بر عوامل ثابت محیطی، مسئلۀ خشکسالی‌های پی‎درپی و انسداد بستر توسط ماسه‌های انباشته شده (حاصل از عمل باد) را عامل محوری و مؤثر این تغییرات می‌داند.
واژه‌های کلیدی: هیرمند، تغییرات هندسی، تصاویر سنجش از دوری، مورفولوژی بستر، الگوی فضایی.
متن کامل [PDF 4820 kb]   (2407 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۲/۶/۱۵ | پذیرش: ۱۳۹۲/۶/۱۷ | انتشار: ۱۳۹۲/۶/۱۷
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >



XML     Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

شریفی کیا محمد، مال امیری نعمت. آشکارسازی تغییرات الگوی مکانی رودخانۀ هیرمند و تحلیل مورفولوژیکی آن. پژوهشهای ژئومورفولوژی کمی. 1392; 1 (4) :149-160

URL: http://geomorphologyjournal.ir/article-1-141-fa.html

دوره 1، شماره 4 - ( 3-1392 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی Quantitative Geomorphological Researches
Persian site map - English site map - Created in 0.052 seconds with 794 queries by yektaweb 3571